Урьд хожид ард иргэдийн чихэнд сонсогдоогүй нэгэн нэршил сүүлийн үед трэнд болж буй. Тодруулаад хэлэхэд, уналтад орсон улс эх орныхоо эдийн засгийг аврах ганц арга нь Олон Улсын валютын сангийн “Өргөтгөсөн санхүүжилтийн хөтөлбөр” хэмээн эрх бариг­чид үзсэн хэрэг. Энэхүү шийд­вэ­рийг гаргаснаас эхлэн сонин, хэвлэлийн тэргүүн нүү­рэнд ОУВС-ийн өргөтгөсөн хөтөл­бөр­тэй холбоотой мэдээлэл гарч эхэлсэн. Чихэнд чимэгтэй нь тус хөтөлбөрийн эхний санхүүжилт болох 38.6 сая ам.доллар Засгийн газарт орж, Монгол Улсын эдийн засагт ногоон гэрэл ассан явдал байлаа. Хэдийгээр ОУВС-ийн “Өргөтгөсөн санхүүжилтийн хөтөлбөр” манай улсын эдийн засагт ногоон гэрэл асаасан ч ард иргэдийн амьдралд улаан гэрэл асаасан гэхэд болно. Учир нь тус хөтөлбөрт хамрагдах урьдчилсан нөхцөлийн хүрээнд долоон төрлийн татварыг гурван үечлэлээр нэмж буй

Хамгийн сүүлд гэхэд энэ сарын 1-нээс эхлэн автобензин, шатахууны онцгой албан татвар, приус машины татвар тэглэлтийн хугацаа дуусч, гаалийн онцгой албан татвар 50 хувиар нэмэгдлээ. Энэ мэтчилэн иргэдийн амьдралд улаан гэрэл асаасан олон шийдвэр бий. Нөгөөтэйгүүр, тус хөтөлбөрийн хүрээнд БНХАУ төгрөг юаны своп хэлцлийн хугацааг сунгах замаар дэмжиж хамтран ажиллах, Дэлхийн банк, Азийн хөгжлийн банк зэрэг олон улсын банк , санхүүгийн байгууллага, Япон, Солонгос зэрэг хоёр талт түншлэгч орнуудаас нийт гурван тэрбум орчим гаруй ам.долларын хөнгөлөлттэй зээ­лийн санхүүжилтийг төсвийн дэмж­лэг, төсөл хөтөлбөрийг санхүүжүүлэх хэлбэрээр олгох, эдгээр төсвийн дэмжлэг, төслийн санхүүжилтийг ашиглан Засгийн газрын үйл ажиллагааны мөрийн хөтөлбөр, эдийн засаг, нийгмийн хөгжүүлэх үндсэн чиглэл, эдийн засгийг сэргээх хөтөлбөр зэрэгт туссан эдийн засгийг төрөлжүүлэх , ажлын байр нэмэгдүүлэх, төсөв мөнгөний бодлогын шинэчлэл хийх зэрэг үйл ажиллагааг эрчимжүүлэх юм. Тэгвэл УИХ-ын хаврын ээлжит чуулганы хуралдаан өнгөрсөн баасан гарагт хуралдав. Хуралдаанаар олны анхаарал татсан нэгэн сэдэв яригдсан нь Ерөнхий сайд Ж.Эрдэнэбатын танилцуулга байлаа.

Тэрбээр УИХ-ын гишүүн Ө.Энхтүвшингээс ОУВС-ийн “Өргөтгөсөн санхүү­жил­тийн хөтөлбөр”-ийн хүрээнд хэрэгжүүлсэн ажил, гарсан үр дүнгийн талаар тавьсан асуулгын хариуг УИХ-ын нэгдсэн чуулганд сонсгов. Тус сангийн захирлуудын зөвлөлийн 2017 оны тавдугаар сарын 24-ний өдрийн хуралдаанаар манай улсад хэрэгжүүлэх “Өргөтгөсөн санхүүжилтийн хөтөлбөр”-ийг дэмжиж баталсан байдаг. Энэ өдрөөс эхлэн Монгол Улсын Засгийн газар “Өргөтгөсөн санхүүжилтийн хөтөлбөр”-ийг хэрэгжүүлж байгаа билээ. Тус хөтөлбөр гурван жилийн хугацаатай бөгөөд хөтөлбөрийн хүрээнд ОУВС-аас 434.3 сая ам.долларын санхүүжилтийг төлбөрийн тэнцлийг дэмжих зориулалтаар олгоно.

Мөн хөтөлбөрийн нийт санхүүжилт 5.5 тэрбум ам.доллар байх юм. УИХ-ын чуулганд сонсгосон асуулгын хариултад Ерөнхий сайд Ж.Эрдэнэбат “Манай улсад ОУВС-ийн “Өргөтгөсөн санхүүжилтийн хөтөлбөр” хэрэгжиж эхэлснээр эдийн засгийн уналтыг зогсоож, тогтвортой өсөлтийн суурийг тавьсан. Монгол Улсын эдийн засаг аажмаар сэргэж 2016 оны эцэст 1.2 хувийн өсөлт, 2017 оны эхний улирлын байдлаар 4.2 хувийн бодит өсөлтөд хүрлээ. Мөн валютын ханшийн уналтыг зогсоож, иргэдийн худалдан авах чадварыг хамгаалж чадлаа.

Түүнчлэн Хөгжлийн банк алдагдалд орж, дампуурах нөхцөлд орсон байсныг цэгцэлж, Хөгж­лийн банкийг үндсэндээ дахин шинэчилж байгуулав. Хөгжлийн банкнаас санхүүжүүлсэн нийгмийн шинж чанартай, арилжааны биш төслүүдийг Улсын төсөвт шилжүүлж, банкны тайлан тэнцлийг цэвэрлэлээ. Хугацаа нь тулсан байсан 580 сая ам.долларын бондын төлбөрийг Засгийн газрын бондоор төлж барагдуулсан. Банкны дүрмийн санг нэг их наяд төгрөгөөр нэмж, цаашид тогтвортой ажиллан эдийн засгийн өсөлтийг дэмжих боломж бүрдүүллээ.

Ажлын байрыг нэмэгдүүлж, ажилгүй иргэдийн тоог 20 хувиар бууруулсан. Засгийн газрын хэрэгжүүлсэн макро эдийн засгийг тогтворжуулах, өсөлтийг бий болгох бодлогын үр дүнд 2017 оны нэгдүгээр улирлын байдлаар ажилгүй иргэдийн тоо 115 мянга, ажилгүйдлийн төвшин 9.1 хувь болж тус тус буураад байна. Дампуурч, банкны зээлээ төлж чадахгүй хаагдсан олон бизнес, аж ахуйн нэгж буцан сэргэж, өр зээлээ барагдуулж байна. 2016 онд банкууд дахь чанаргүй зээл нийт зээлийн 9.5 хувь болж өссөн нь буурч 2017 оны дөрвөн сарын байдлаар 8.5 хувь орчим боллоо” гэв. Гэвч энэ хөтөлбөрийг ядахдаа хагас жил хэрэгжсэний дараа үр дүнг нь хэлэлцэх учиртай.

Гэтэл МАН-ын бүлгийн гишүүн асуулга тавьж, түүнийг нь УИХ-аар хэлэлцэж буй нь Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн сурталчилгаа хэмээн шүүмжлэх хүмүүс ч байлаа. Өөрөөр хэлбэл, төрийн ажил явах учиртай чуулганы танхимыг хүртэл улс төрийн сонгуулийн пиарт ашиглаж байна хэмээн бухимдах хүмүүс олон байсан юм. Үүний дараа гишүүд асуулт, асууж хариулт авлаа. Энэ асуудалтай холбогдуулан гишүүд юу хэлснийг хүргэе.

Д.Эрдэнэбат: МАН богино зайны улстөржилт хийж байна

-Өнөөдрийн ОУВС-ийн асуудалд дүгнэлт өгөхөд арай эртэдсэн гэж харж байна. Ер нь ОУВС-д орсон, үгүйг дүгнэх хугацаа ирэх намар. Гэхдээ өнөөдөр богино зайн улстөржилтөөс болж оруулж ирлээ. Тиймээс өнөөдөр өгсөн мэдээлэлд чинь үндэслэж хэдэн зүйлийг асууя. Шатахууны жижиглэнгийн үнэ төдийлөн нэмэгдэхээргүй байгаа гэдгийг юу гэж томъёолох юм бэ. Нэмэгдэнэ гэх үү, нэмэгдэхгүй гэх үү. Мөн гадаадын хөрөнгө оруулагчдын итгэлийг сэргээв гэж бичсэн байна. Хэчнээн хэмжээний гадаадын хөрөнгө оруулалт орж ирсэн бэ.
Ж.Эрдэнэбат: Хаана ямар хөрөнгө оруулалт орж ирж байгааг тоолоод суудаг хүн нь би биш.

Ж.Мөнхбат: Иран улс руу эхний экпортын махыг явуулсан

-Иран улс руу мах гаргах ажлын гэрээ хийгдээд эхний ачилт хийгдэж байна. 400 мянган толгой хонь гаргах асуудал шийдэгдлээ. Хүнд хөдөө аж ахуй хөнгөн үйлдвэрийн сайд П.Сэргэлэн уг ажлын гэрээг хийж, эхний ачилтын арга хэмжээнд оролцсон. Иран улс руу мах гаргах ажил малчдын амьдралд эерэгээр нөлөөлнө. Мөн  махны экспорт нэмэгдэнэ.

Л.Болд: Төрийн залгамж халаа алдагдсан нь харамсалтай байна

-Иран руу мах гаргах талаар мэдээлж байгаад баярлалаа. Ямартай ч энэ асуудал ажил хэрэг болоод явж байгаа юм байна. Урагшаа харахаараа  л үргэлж болохгүй, бүтэхгүй гэж ярьдаг. Энэ бол одоогийн Засгийн газрын хүрээнд ажил хэрэг болоод бүтчихсэн зүйл биш л дээ. Би маш сайн санаж байна. Ерөнхийлөгчийн айлчлалыг 2012 онд зохион байгуулж байлаа. Тухайн үед Гадаад харилцааны сайд болон бусад олон сайд нартай уулзаж, Монгол, Иран улсын худалдаа,  эдийн засгийн харилцааг дэмжих асуудлаар санал солилцсон. Тэр дундаа мах худалдаалах талаар ярилцаж, Иран улсын төлөөлөгчдийг хүлээн авч байсан. Манайхаас тэр үед Хөдөө аж ахуйн сайд байсан Х.Баттулга энэ асуудлыг нэлээд шаргуу хөөцөлдсөн юм. Энэ олон жилийн дараа өнөөдөр үр дүн нь гарч байгаа юм байна. Төрийн ажлын залгамж халаа гэж үүнийг хэлж байгаа юм. Түүнээс өнгөрсөнөө буруутгаад тоть шиг өмнөх цаг үеийн бүх юм муухай гэхийг хэлдэггүй юм. Өмнө нь хийгдэж байсан ажлыг бид үргэлжлүүлээд энэ шатанд хүргэлээ гэж ярих ёс жудаг харагдахгүй байгаа нь харамсалтай. Та бүхэн энэ сэдвийг очер дайруулан өнөөдөр оруулж ирсэн нь өмнөх Засгийн газрын мууг л ярих гэсэнтэй холбоотой  бололтой. Гэхдээ энэ арга явахгүй ээ. Одоо баттерей дууссан.

М.Оюунчимэг: Нүүрсний экспортоос нэг тэрбум ам.долларын ашиг олсон

-Эдийн засгийн нөхцөл байдлыг нэлээд анхаарч байна. Сүүлийн 10 орчим сарын хугацаанд нүүрсний экспортоос манай улсын гадаад худалдаа нэг тэрбум ам.долларын ашигтай ажиллажээ. Энэ бол амаргүй ажил. Яагаад гэвэл өмнөх дөрвөн жилд нүүрсний үнэ  25 ам.долларт хүрч унасан. Дэлхийд нүүрсний экспортоор нэгдүгээрт орох хэмжээнд хүрчээ. Харин нүүрсний эдийн засгийн үр ашгийг иргэд рүүгээ чиглүүлэх ажлыг хийж эхэлнэ гэж бодож байна. Ерөнхий сайдаас асуумаар байна. Эдийн засгийн үр дүнгээр иргэдийнхээ нийгмийн асуудлыг шийдэхэд ОУВС-аас зөрчилдөх зүйл бий юу.

Ж.Эрдэнэбат: Нүүрсний үнэ өссөн ч эргээд буурч байна

/Монгол Улсын Ерөнхий сайд/

-Бид олдсон боломжийг цаг алдалгүй ашиглах ёстой гэсэн зарчмыг баримтлан ажиллаж байна. Үүнийг би нүүрсний борлуулалттай холбож хэлж байгаа юм. Нүүрсний үнэ хэсэг хугацаанд өслөө.  Одоо буурах хандлага руугаа орсон байна. Өсөлтийн хугацааг ашиглан, хил гаалийн хэлэлцээрийг хийж, хамтын ажиллагаагаа сайжруулан хүндрэл бэрхшээлийг давах зэрэг олон арга хэмжээг авч хэрэгжүүлсний үр дүнд нүүрсний үнэ нэмэгдсэн. Хоёрдугаарт, нүүрсний борлуулалтаас улсын төсөвт болон тухайн аж ахуйн нэгжид орох орлогыг нэмэгдүүлэх бодлогыг арга хэмжээг авч хэрэгжүүллээ. Эдийн засгийн үзүүлэлт энэ жил -0.2 хувьтай байна хэмээн үзэж баталж байсан. Гэтэл өнөөдөр 4.2 хувьд хүргэлээ. Маш хурдан хугацаанд сайжруулж, ОУВС-ийн хөтөлбөрт гурван жилээс бага хугацаанд тавьсан шаардлагыг нь биелүүлэх боломжтой. Ингэснээр тус хөтөлбөрөөс хурдан хугацаанд гарах боломжтой.